Chemie versus bacterie, # 24. Chemische formules
De chemie kan niet zonder formules. Zo veel mogelijk proberen wij het verhaal van de strijd tussen chemie en bacterie in woorden over te brengen; met af en toe een … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 23. Ere wie ere toekomt?
Op 27 augustus 1942 publiceert de Times een redactioneel artikel over de geweldige prestaties van penicilline. De krant doet een oproep aan de overheid om de industriële productie spoorslags ter … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 22. ‘America First’
Eind 1941 gaat Heatley aan de slag bij Merck. Er komt een uitvoerige correspondentie met Florey op gang. En Florey ontvangt een enorme doos uit Amerika. Hij is er zeker … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 21. Nog steeds geen kilo
De oorlogsomstandigheden maken het Florey onmogelijk geld of middelen bijeen te brengen voor verdere opschaling van zijn penicillineproductie. Hij denkt voorlopig aan een kilo genoeg te hebben. Daarvoor is zo’n … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 20. Schaalvergroting
Het Oxford team moet geregeld dierproeven of klinische programma’s aanpassen of onderbreken vanwege een tekort aan penicilline. Ook penicilline teruggewonnen uit urine is niet altijd voldoende. Door de oorlogsomstandigheden moeten … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 19. De slag om Engeland
In april en mei 1940 test het Oxford team zijn bruine poeder op onder meer katten, konijnen, ratten en muizen. De dieren blijven gezond. Verder blijkt injectie de beste toedieningsvorm. … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 18. De sulfa’s verslagen!
Vier grote vragen hebben het onderzoek in Oxford aan penicilline bepaald. We behandelen ze één voor één. 1. Hoe kweken we zoveel mogelijk schimmel met een maximale productie aan penicilline? … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 17. Het Oxford team
Productie en zuivering van penicilline zijn uiteindelijk gelukt aan een team van de Universiteit van Oxford. Een vreemd team echter; het vormt nooit een eenheid. We hebben het over Ernst … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 16. De Sulfa’s staan voor
De metafoor van de voetbalwedstrijd past wel bij ons thema. Voetbal is oorlog, nietwaar? Project ‘100 jaar antibiotica’ Aflevering 14. Raadsels en toeval Aflevering 15. Antibacteriële middelen uit het verleden … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 14. Raadsels en toeval
Hoe is die penicillineschimmel nu precies in de petrischaal van Alexander Fleming terecht gekomen? En waardoor waren de omstandigheden op dat moment zo gunstig voor het doden van de stafylokokken? … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 13. November 1921 en September 1928
Het verhaal van de ontdekking van penicilline door Alexander Fleming is algemeen bekend. Bij terugkomst van vakantie op 3 september 1928 ziet hij in een petrischaal met een kweek van … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 12. Lessen voor de toekomst
De titel van de vorige aflevering (Hoogmoed komt voor de val) doet onvoldoende recht aan het grote belang van de sulfa’s voor de verdere ontwikkeling van de medische chemie. In … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 11. Hoogmoed komt voor de val
M&B 693, sulfapyridine, wordt zowel in Engeland als Amerika met enorm veel fanfare ontvangen. Met name in de oorlogsjaren vormen de sulfa’s een dankbaar onderwerp voor goed nieuws. Project ‘100 … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 10. Internationale erkenning
Al in 1937 ziet de medische professie in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten het grote belang van sulfanilamide en de andere sulfa’s in; in elk land om … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 9. Tussen twee vuren
We hebben nog niet het hele verhaal over de sulfa’s in Duitsland tijdens WO II verteld. Voor de geïnteresseerde lezer is het al genoemde boek van John E. Lesch zeer … Lees verder
Chemie versus bacterie, # 8. Het succes van de sulfa’s; met een zwarte rand
Na Prontosil breken de sulfa’s pas echt door. Het succes krijgt vleugels in WO II, met name in de legers van Duitsland en zijn bondgenoten. Maar het succes heeft een … Lees verder
Chemie versus bacterie, aflevering 7. Aspirine
Volgens één lezing van de geschiedenis van aspirine heeft de Duitse chemicus Felix Hoffmann, werkzaam bij Bayer, in 1897 het dossier voor elkaar. Felix is 29 jaar. Zijn vader lijdt … Lees verder
Wie zijn wij? Het microbioom opnieuw bekeken
In de column ‘Het individu bestaat niet’ hebben we getipt aan de invloed van de micro-organismen in ons lichaam op onze ontwikkeling. De biologen zijn al een stuk verder. Het … Lees verder
Chemie versus bacterie, aflevering 6. Gerhard Domagk en Prontosil, de eerste sulfa
Met het succes van Salversan in handen denkt Ehrlich in sneltreinvaart allerlei andere ziekteverwekkers te kunnen elimineren. In 1914 spreekt hij het 7de Internationale Medische Congres in Londen toe. Vrij … Lees verder
100 jaar strijd tussen chemie en bacterie, aflevering 5. Een kleurig voorspel
Veel van onze lezers zullen de prominente rol van Duitsland kennen bij de ontwikkeling en de vele toepassingen van synthetische kleurstoffen. Ook zullen veel mensen de naam kennen van Justus … Lees verder
100 jaar strijd tussen chemie en bacterie, aflevering 3. Mercurochroom, Ehrlich’s chemotherapie op z’n Amerikaans
Hugh Hampton Young keert in 1913 terug naar de VS van de internationale medische conferentie in Londen, diep onder de indruk van de chemotherapie van Paul Ehrlich. Young is als … Lees verder
100 jaar strijd tussen chemie en bacterie, aflevering 2. Paul Ehrlich, Salvarsan en chemotherapie
In 1890 benoemt Robert Koch Paul Ehrlich tot zijn assistent. Hoewel Ehrlich (1854-1915) in de eerste plaats medicus is (hij ontwikkelt samen met Emil Adolf von Behring een vaccin tegen … Lees verder
100 jaar strijd tussen chemie en bacterie, aflevering 1. Louis Pasteur vs. Robert Koch
Van langlopende conflicten is het nooit helemaal zeker wanneer ze zijn begonnen, of wat de oorzaak ervan was. En wie speelde precies welke rol? Dat wordt vaak bepaald door de … Lees verder
De 100-jarige oorlog tussen chemie en bacterie, in 100 afleveringen
Direct na afloop van de Eerste Wereldoorlog kwam het onderzoek tegen infecties serieus op gang. De druk om te scoren was hoog, heel hoog. Bacteriële infecties waren verantwoordelijk geweest voor … Lees verder
Het individu bestaat niet
In de biologie woedt op dit moment een stevige discussie over het begrip individu. Daarin staan definities van bekende verschijnselen als symbiose en parasitisme op de helling. De discussie gaat … Lees verder
Boekbespreking: biostimulantia voor duurzame landbouw
Dit overzichtswerk geeft precies wat het zou moeten doen: het is dik (365 pag.), grondig, met veel tabellen en honderden referenties. Een compleet boek over een hoogst actueel onderwerp. Biostimulantia: … Lees verder
Europese productie van generieke medicijnen na corona
Eind 2019 werden zowel de USA als de EU zich bewust van hun afhankelijkheid van China en India in de voorziening van generieke medicijnen. Met name China baarde zorgen, vanwege … Lees verder
Biomedicijnen in opkomst
De grote farmaceutische industrie heeft het moeilijk. De industrie moet een nieuwe koers inslaan. Biomedicijnen kunnen een nieuw hoofdstuk openen. Dit is het derde van vier artikelen over de farmaceutische … Lees verder
Nieuwe grootmachten in de farmaceutische industrie?
De grote farmaceutische industrie (big farma) heeft het moeilijk. De industrie moet weer op het spoor komen. Kunnen de nieuwe grootmachten India en China de weg wijzen? Dit is het … Lees verder
Is big farma de weg kwijt?
Grote farmaceutische bedrijven (big farma) hebben het moeilijk. Aandeelhouders klagen over dalende winstmarges; overheden, verzekeringsmaatschappijen en patiënten klagen over torenhoge medicijnprijzen. De industrie moet een nieuwe weg vinden – maar … Lees verder
Coronapandemie en energietransitie
De discussie of de coronapandemie de energietransitie zal remmen of versnellen is volop gaande. Partijen die de transitie willen versnellen zijn in de meerderheid, als we mogen afgaan op de … Lees verder
Nieuwe antibiotica – hun ontwikkeling stagneert. Waarom?
Resistentie bij antibiotica is een groeiend probleem; en toch stokt de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Waarom? Zijn nieuwe middelen niet dringend nodig, bij nader inzien? Of denkt de industrie dat … Lees verder
Holisme heeft de toekomst
Reductionisme, het reduceren van vraagstukken tot kleine onderdelen, is de basis van onze welvaart. Het bepaalt ook sterk ons maatschappelijk gedrag en onze kijk op de wereld. Daar kun je … Lees verder
Maakbaar leven vereist verantwoording en toezicht
De wens naar een maakbaar leven is een eindeloze ‘markt’, voor wetenschap, commercie en maatschappij. Diezelfde partijen zullen ook de spelregels moeten bepalen: verantwoording en toezicht. Een schier onmogelijke opgave, … Lees verder
Tetra-ethyllood, het schandaal dat nooit is uitgebarsten
In de moderne tijd zijn er veel chemicaliën op grote schaal verkocht die achteraf problemen veroorzaakten. Soms kwam er een groot schandaal van. Maar verreweg de grootste vergiftiging in de … Lees verder
Geopolitiek van informatie, het nieuwe conflictgebied
Geopolitiek van fossiele, minerale en agrarische grondstoffen gaat minder belangrijk worden, zo concludeerden wij in vier artikelen. Maar een nieuwe geopolitieke dimensie wordt snel overheersend: de geopolitiek van informatie. De … Lees verder
De rol van de chemie bij vermindering van plastic afval
In een eerste artikel formuleerden we dat plastic afval niet meer zou moeten ontstaan in tien tot vijftien jaar tijd. Dit ambitieuze doel moet van twee kanten worden benaderd: ontwerp … Lees verder
Voedsel en water als geopolitieke wapens
Kunnen voedselvoorziening en toegang tot schoon water zich ontwikkelen tot geopolitieke wapens, zoals jarenlang fossiele energie? Daarvoor zou er een structurele onbalans moeten bestaan tussen voedsel en water aan de … Lees verder
En hier komt… More with Less
Voor ons was 21 april een memorabele dag. Een maand eerder dan gepland presenteerden we ons nieuwe boek: More with Less, Welcome to the Precision Economy. De presentatie vond plaats … Lees verder
Bioplastics: maak een eind aan de verwarring
De naam bioplastics geeft veel verwarring en zal dat naar mijn overtuiging blijven doen. Het verschil tussen bio als gemaakt-uit-groene-grondstof en bio als biologisch afbreekbaar dringt niet door tot het … Lees verder
Energieopslag in de transitie
In veel discussies over duurzame energie is energieopslag een heet hangijzer. Vooral in discussies tussen leken wordt het gebrek aan eenvoudige opslagmogelijkheden gebruikt als een dooddoener: allemaal leuk en aardig … Lees verder
Economen, luister: de aarde is GEEN gesloten systeem
Veel maatschappijdeskundigen beroepen zich op fundamentele natuurwetten om hun argumenten kracht bij te zetten. Prima, zolang hun interpretatie ook wetenschappelijk aan de maat is. Daar ontbreekt het helaas nogal eens … Lees verder
De houdbaarheid van de groene chemie
De houdbaarheid van de groene chemie wordt bedreigd, van buiten af én van binnen uit. In de hoogtijdagen van de klassieke organische chemie was sprake van een soort zelfoverschatting van … Lees verder
Naar een meer duurzame geneesmiddelenproductie
Ruim tien jaar geleden hebben we in een gezaghebbend tijdschrift (1) een voorspelling gedaan over het maken van ingewikkelde moleculen, vooral medicijnen. Wij voorzagen de integratie van chemo- en biokatalyse … Lees verder
Biotechnologisch geproduceerd voedsel: positionering en winstmarge
De wetten van de marketing zijn nog niet goed aan bod gekomen in onze artikelen over biotechnologisch geproduceerd voedsel en de reactie van consumenten daarop. In de marketing draait het … Lees verder
Psychologie van innovatie: biotechnologie moet leren luisteren!
Het oordeel van het publiek verrast biotechnologische onderzoekers steeds weer. Soms in positieve zin, zoals bij de ontwikkeling van artemisinine, medicijn tegen malaria, met gemodificeerde organismen. Vaak in negatieve zin, … Lees verder
Vertrouwen is de basis voor succesvolle R&D
Het probleem komt overal ter wereld voor: hoe succesvolle R&D in te richten in een samenwerking tussen onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven. Met twee zeer verschillende culturen. Elk met zijn eigen … Lees verder
Energieneutraal in plaats van schaliegasvrij
Gemeentes verklaren zich ‘schaliegasvrij’. Pure symboolpolitiek. Ze weten heel goed dat ze hier geen zeggenschap over hebben. Kennelijk hebben ze het (naïeve) idee dat zo’n uitspraak milieuproblemen door gaswinning zal … Lees verder
Denkfouten met CO2
Onze planeet warmt op. Dat is ruim voldoende bewezen. CO2 is de grootste oorzaak daarvan, dat weten we ook zeker. Dat onze welvaart en energiehonger dit hebben veroorzaakt kunnen we … Lees verder
Duurzame energie: een tussenbalans. Deel 3: Schoon fossiel
Niet meer dan 30% van onze energievoorziening kan duurzaam zijn binnen de komende 25 jaar. Een heldere strategie voor doorgaand gebruik van fossiele energiebronnen is nodig, waarbij een gezonde competitie … Lees verder