Overal is slecht nieuws. Afrika wordt extra hard geraakt door klimaatverandering en extreem weer, wat levens en levensonderhoud aantast. Onze wereld kent opwarming van het klimaat zoals nooit tevoren. Toch reageren regeringen veel te traag.
COP 30 begint binnenkort
Tegen het eind van dit jaar vindt de wereldklimaatconferentie COP30 plaats. Maar tot nu toe hebben landen heel traag hun klimaatplannen ingediend. Deze hadden moeten beschrijven hoe elk land zijn emissies van broeikasgassen wil verminderen in overeenstemming met het bindende Akkoord van Parijs. Dit verplicht alle ondertekenaars, de emissies veroorzaakt door de mens te beperken tot 1,5oC boven het voorindustriële niveau. Maar tot nu toe hebben slechts 25 landen, samen goed voor rond 20% van de wereldemissie, hun plannen ingediend. Nog 172 te gaan!
De nationale plannen geven aan hoe landen op korte en middellange termijn hun verplichtingen op het gebied van klimaatverandering willen invullen. Deze geven ook een richting aan – een intentie waarin verdere beleidsplannen en investeringen gaan passen. Maar tot nu toe is slechts één van deze plannen – dat van het Verenigd Koninkrijk – in overeenstemming met de overeenkomst van Parijs.
De toestand van het klimaat
Een wereldwijd wetenschappelijk team publiceert het jaarlijkse Indicators of Global Climate Change report. Dit rapport geeft een overzicht van het klimaatsysteem. Gebaseerd op de wereldwijde uitstoot van boeikasgassen. Wat gebeurt er met hun concentratie in de atmosfeer? Hoe sterk stijgen temperaturen aan de grond? Hoeveel van de opwarming is veroorzaakt door de mens? Het rapport kijkt ook naar extreme temperaturen en hoeveelheid regen; naar zeespiegelstijging. Het beoordeelt hoeveel kooldioxide we nog kunnen uitstoten voordat de temperatuur 1,5oC hoger wordt dan in pre-industriële tijden. Deze grens van 1,5oC is belangrijk om zo de ergste verstoringen te voorkomen.
Het rapport laat zien dat in 2024 de door de mens veroorzaakte opwarming 1,36oC bedroeg. Hierdoor steeg de gemiddelde wereldtemperatuur (een combinatie van door de mens veroorzaakte opwarming en de natuurlijke variatie in het klimaat) met 1,52oC. Met andere woorden: de wereld heeft al het niveau bereikt waarbij de opwarming leidt tot belangrijke veranderingen. Een gevaarlijke situatie!
Stijgende temperaturen slaan al een gat in het resterende koolstofbudget (de hoeveelheid broeikasgassen die in een bepaald tijdbestek kan worden geloosd). Dit budget zal in minder dan drie jaar zijn opgesoupeerd, bij de huidige uitstoot. Door voortdurend zeer hoge uitstoot zijn de atmosferische concentraties gestegen van kooldioxide, methaan en lachgas.
We moeten nu in actie komen
Er is maar één conclusie mogelijk. We hebben in de praktijk de grens van 1,5oC al bereikt. In de toekomst kunnen we de temperatuur nog wel omlaag brengen; maar dit zal veel tijd en moeite kosten. En we moeten dat doen terwijl klimaatextremen toenemen. Met risico’s op de lange termijn en kosten voor de wereldeconomie. Vooral het Afrikaanse continent bevindt zich nu in de dodelijkste klimaatcrisis van de laatste tien jaar.
Voor de wereldeconomie zijn gegevens van essentieel belang. Geen economie kan bestaan zonder snelle toegang tot goede gegevens. Politici en zakenmensen letten er sterk op. Niemand zou verouderde gegevens over omzet of de aandelenmarkt aanvaarden. Maar met betrekking tot het klimaat gaat de verandering vaak sneller dan de cijfers veranderen. Daardoor kunnen er geen adequate beslissingen worden genomen. Overheden hebben traag gereageerd op sleutelgegevens met betrekking tot het klimaat – de levenstekenen van de Aarde.
Wereldleiders moeten zich laten gelden
Leiders van over de hele wereld moeten de harde waarheden van de klimaatwetenschap inzien, nu meer landen hun klimaatplannen ontwikkelen. Overheden moeten snel toegang krijgen tot goede klimaatgegevens, zodat zij up-to-date nationale klimaatplannen kunnen ontwikkelen. Deze klimaatplannen moeten ook het wereldperspectief in aanmerking nemen – belangrijk voor eerlijke en goede plannen. Vooral moeten ontwikkelde landen erkennen dat zij al teveel broeikasgassen hebben uitgestoten, en de leiding nemen bij ambitieuze plannen. Ook ter financiering van ontkolings- en aanpassingsplannen van andere landen.
In september organiseert de VN de UNFCC Climate Week in Addis Ababa. Hier vinden ook plaats vergaderingen over de financiering, en over het verzekeren van de eerlijkheid en rechtvaardigheid van de transitie naar nul emissies door de mens tegen 2050. De top wil ook landen steunen die nog aan hun nationale klimaatplannen werken. Het is van levensbelang voor een functionerende wereldsamenleving dat het tempo van de uitstoot omlaag gaat, en niet alleen voor de landen en economieën die nu voorop lopen in de strijd tegen klimaatverandering. Maar tot nu toe hebben slechts vijf van de G20 landen hun plannen voor 2035 ingediend: Canada, Brazilië, Japan, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. En dat terwijl de G20 verantwoordelijk is voor 80% van de wereld-uitstoot.
Veel landen moeten hun plannen nog indienen
Niet meer dan 10 van de bijgewerkte nationale bijdragen hebben plannen bevestigd voor vermindering van fossiele brandstoffen. Daardoor zullen de nationale klimaatplannen van de Europese Unie, China en India uitermate belangrijk zijn bij het bepalen of de grens van 1,5oC nog steeds geldt. Veel andere landen zullen met argusogen volgen wat deze landen van plan zullen blijken te zijn.
En wat kunnen we verder verwachten? Als alles goed gaat, zullen landen ruim voor COP30 ambitieuze en geloofwaardige indienen. Dit zou eindelijk de kloof dichten tussen erkenning van de klimaatcrisis en echte besluiten om deze aan te pakken.
Interessant? Lees dan ook:
Een gevaarlijke nieuwe fase van klimaatverandering?
Klimaatverandering aanpakken met zelfbemestende gewassen
Kan herbebossing de klimaatverandering stoppen?