Ruben Boot schreef een artikel over een onderzoek naar nanoplastics gepubliceerd in Nature; van Sophie ten Hietbrink, Dušan Materic et al. De onderzoekers berekenen dat er in de bovenste laag van de Noord-Atlantische Oceaan naar schatting 27 miljoen ton aan nanoplastics zit. Even veel, of zelfs meer, dan de geschatte hoeveelheid macro- en microplastics in de oceanen over de hele wereld. Nanoplastics komen dus veel méér voor dan eerder gedacht. Iets om ons zorgen over te maken?
Plasticvervuiling
De afgelopen twintig jaar is er steeds meer aandacht gekomen voor plasticvervuiling van de oceanen. Wereldwijd zit er naar schatting 4 miljoen ton aan microplastics in de oceanen. Hierbij gaat het om stukjes plastic die zodanig groot zijn dat ze drijven of zinken. Nanoplastics zijn daarentegen zo klein dat ze ‘oplossen’ in het water en daardoor te vinden zijn over de hele waterkolom. Dat maakt het meten van de concentratie va nanoplastics een stuk ingewikkelder.
Maar onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) hebben nu de concentratie nanoplastics gemeten langs een doorsnee van de Noord-Atlantische Oceaan; vanaf de subtropen tot Noord-Europa. Op basis van hun onderzoek schatten zij dat de bovenste 200 meter van de Atlantische Oceaan ongeveer 27 miljoen ton nanoplastics bevat. Dat is acht keer zoveel als de geschatte hoeveelheid microplastics in alle oceanen bij elkaar.
Nanoplastics: onbekende gevolgen
Biogeochemicus Helge Niemann van NIOZ vindt het niet vreemd dat de concentratie nanoplastics zo groot is. Want plastics breken door verweer en zonlicht af tot steeds kleinere stukjes, en uiteindelijk tot nanoplastics. Het is erg moeilijk te bepalen wat de gevolgen zijn van deze uiterst kleine deeltjes. Maar er zijn aanwijzingen dat nanoplastics kunnen doordringen in microben (met gevolgen voor hun groei). En dat ze de bloed-hersenbarrière kunnen overwinnen bij vissen – met onbekende gevolgen voor hun gedrag.
De onderzoekers voeren kriskras over de Atlantische Oceaan, waarbij ze voortdurend monsters namen op verschillende diepten. De hoeveelheid nanoplastics werd bepaald aan land. Dat kon niet met zichtbaar licht – want nanoplastics zijn ongeveer even groot als de golflengte van dit deel van het licht. Daarom deze ze dit met massaspectrometrie. Waarna de resultaten werden geëxtrapoleerd naar de hele oceaan. Erop lettend dat mogelijke vervuiling de resultaten niet zou beïnvloeden.
Onderzoeksvragen
De vraag is natuurlijk of andere oceanen net zulke concentraties aan nanoplastics hebben. Natuurlijk zijn die er, maar in welke concentratie? En welke invloed hebben deze nanodeeltjes op het leven in de oceaan? En hoe lang blijven ze ‘doorleven’ voordat ze verdwijnen? Kunnen ze misschien worden afgebroken door micro-organismen? Daarvoor is nader onderzoek nodig. Onderzoek dat de komende jaren gaat plaats vinden.
Sophie ten Hietbrink, Dušan Materic, et al. Nanoplastic concentration across the North Atlantic, Nature (2025), doi:10.1038/s41586-025-09218-1
Interessant? Lees dan ook:
Plasticvervuiling
Naar een wereldwijd verdrag tegen plasticvervuiling
Plastic afval: laten we daar in 10 tot 15 jaar een eind aan maken