Jack Marley, milieuredacteur van the Conversation, somde kort geleden het (voornamelijk) slechte nieuws op voor het wereldklimaat. Temperaturen, zo schrijft hij, zijn nu al bijna twee jaar lang 1,5oC hoger dan het voor-industriële gemiddelde. De belangrijkste reden: de uitstoot van broeikasgassen is hoger dan ooit tevoren – uit het verbranden van zowel fossiele brandstoffen als bossen.
Voorspellingen
Het laatste overzicht van de WMO van de stand van het klimaat (2025-2029) voorspelt dat de wereldtemperatuur in de komende vijf jaar zal blijven stijgen, tot bijna recordhoogte. Klimaatrisico’s en gevolgen voor de samenleving zullen stijgen. De gemiddelde wereldtemperatuur zal tussen 2025 en 2029 naar verwachting stijgen met tussen 1,2oC en 1,9oC, vergeleken met de jaren 1850-1900. Er is 80% kans dat tenminste één jaar tussen 2025 en 2029 warmer zal zijn dan het tot nu toe heetste jaar (2024). En een kans van 86% dat tenminste één jaar op meer dan 1,5oC boven het voor-industriële gemiddelde zal uitkomen.
Bovendien ligt de kans dat het vijfjaarlijkse gemiddelde 2025-2029 boven de 1,5oC zal uitkomen op 70%. Dit zal waarschijnlijk veroorzaken: ‘meer gevaarlijke hittegolven, extreme regenval, intense droogte, smelten van ijskappen, zeeijs en gletsjers, opwarming van de oceaan, en een stijgende zeespiegel.’ Dit zijn angstaanjagende boodschappen. Waar we steeds sneller op afstevenen.
Recordwarmte
Elk jaar stijgt de toename van de wereldtemperatuur. Na een El Niño komt normaal gesproken een La Niña. ‘Waardoor de wereldtemperatuur daalt met een paar tiende graad Celcius,’ zegt Richard P. Allan, hoogleraar in klimaatwetenschap aan de Universiteit van Reading. Maar nu merken we daar erg weinig van.
Sterker nog: de door de mens veroorzaakte opwarming van de oceaan gaat nog sneller – elk jaar stijgt de temperatuur weer iets meer. Zelfs in die mate dat het effect groter is dan van El Niño en andere natuurlijke schommelingen van het klimaat. Dit jaar is het zelfs tijdens La Niña – als in de Oostelijke wateren van de Stille Oceaan het water koeler is dan normaal – in de rest van de wereldzeeën opmerkelijk warm gebleven.
De temperatuur blijft stijgen
Hierdoor was de temperatuur in januari 2025 zo hoog als nooit tevoren – 1,7oC warmer dan de gemiddelde januari voor de massale verbranding van steenkool, olie en gas. Koelt de oceaan ons nog wel af? Misschien niet eens. Een onderzoeksstation dat in het westen van het Kanaal nu al meer dan 120 jaar de temperatuur meet, meldt nu ‘hitterecords op zee die bijna blijven voortduren’; aldus oceanograaf Tim Smyth van het Plymouth Marine Laboratory.
Een record-warme Atlantische Oceaan is slecht nieuws voor mensen in het Caraïbisch gebied en het Zuidoosten van de Verenigde Staten. Want hier ontstaan orkanen. De National Oceanographic and Atmospheric Administration (NOAA) van de VS voorspelt een ‘meer dan gemiddeld’ aantal cyclonen; voornamelijk door warm zeewater aan het oppervlak van de oceaan. Maar zelfs dit kunnen we moeilijk voorspellen, want we komen nu terecht in nog niet eerder doorgemaakte omstandigheden. Normaal hebben klimatologen tientallen jaren in het verleden waarmee ze de toekomst kunnen voorspellen. Nu is er geen stabiele situatie meer waarop ze terug kunnen vallen.
Hoe warm gaat het worden?
Recent werd voorspeld dat de Aarde 2,7oC warme gaat worden in 2100, vergeleken met het pre-industriële tijdperk. Dat wil zeggen: ALS regeringen zich houden aan hun emissie-doelstellingen. En zelfs deze voorspelling komt misschien al te laat, gezien het onverwacht warme weer in de eerste helft van 2025. Maar één conclusie lijkt zeker: de omstandigheden zullen veel onaangenamer zijn dan onze voorouders hebben doorgemaakt.
De grote vraag is: waarom maakt de opwarming van de Aarde meer vaart? Ecologen Thomas Newsome van de Universiteit van Sydney en William Ripple van Oregon State University zeggen er het volgende over. ‘Elk jaar gaan we na hoe het zit met 35 essentiële parameters van de Aarde, van zee-ijs tot bebossing. [In 2024] staan 25 daarvan op recordhoogte, en ze gaan allemaal de verkeerde kant op.
Trends
Het is waar. Duurzame energiebronnen als zon en wind zijn snel gegroeid; maar het gebruik van fossiele brandstoffen is nog altijd 14 keer zo groot. Bovendien daalt de concentratie aerosolen (zoals roet), die zonnestraling terugsturen de ruimte in en daardoor de Aarde afkoelen. En, zoals de auteurs zeggen, er zijn andere milieu-invloeden die nu klimaatverandering aanjagen. Zoals ontbossing, waardoor de hoeveelheid opgeslagen koolstof op land afneemt. Stijgende temperaturen en extreem droog weer verdrogen de Aarde en dragen bij aan het verbranden van andere koolstofrijke habitats, zoals moerassen en veengebieden. En het zeeijs, dat de inkomende straling weerkaatste, is aan het smelten.
Maar dit zegt nog weinig over hoe sterk de planeet gaat opwarmen. Alles wat we daartegen doen, nu en in de komende jaren, gaat dat tegen. Hierover zegt Sven Teske van de Universiteit van Sydney: ‘in weerwil van dagelijks negatief nieuws, heeft ontkoling succes. In 2024 namen duurzame bronnen meer dan 90% van de groei van de wereldwijde elektriciteitsproductie voor hun rekening. Elektrische auto’s werden concurrerend; warmtepompen ontwikkelen zich snel en zonne-energie gaat winnen. Duurzame bronnen, energiebesparing en andere maatregelen bevestigen dat. Het worst case scenario, met toenemend gebruik van steenkool, snel toenemende emissies en een veel warmere wereld wordt steeds onwaarschijnlijker.’ Met andere woorden: er is nog hoop!
Interessant? Lees dan ook:
Een gevaarlijke nieuwe fase van klimaatverandering?
Naar minder opwarming van de Aarde
De toekomst van duurzame energie