{"id":27612,"date":"2024-11-13T11:27:47","date_gmt":"2024-11-13T10:27:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/?p=27612"},"modified":"2024-11-13T12:42:22","modified_gmt":"2024-11-13T11:42:22","slug":"recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/","title":{"rendered":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie"},"content":{"rendered":"

Virussen als medicijn staan pas sinds kort in de belangstelling. Het gaat in het bijzonder om bacteriofagen (kortweg: fagen), virussen die bacteri\u00ebn eten. Dat er zulke fagen bestaan is nog niet zo lang, minder dan een eeuw, bekend. Vanwege die bacterie-etende eigenschap kunnen fagen als medicijn worden gebruikt. Als alternatief voor, of als aanvulling op antibiotica. Maar door het vroege succes van antibiotica werden ze lang niet serieus genomen. Pas sinds resistentie tegen antibiotica een serieus probleem wordt, is er hernieuwde belangstelling voor bacteriofagen. En nu is er dus een Nederlandstalig overzichtswer<\/a>k.<\/strong><\/p>\n

\"Bacteriofagen<\/a>
Bacteriofagen aan het werk. Foto: Emily Brown, Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\n

Een eeuwigdurende strijd<\/strong><\/h2>\n

Fagen zijn al eeuwen lang verwikkeld in een strijd met bacteri\u00ebn. Vermoedelijk al twee miljard jaar. Maar fagen zijn zeer specifiek. Elke bacteriesoort heeft zijn eigen faag (of fagen). De meest voorkomende bacteriofagen zijn lytische fagen. Deze doden de gevoelige bacterie vrijwel meteen. De faag injecteert zijn genetische materiaal in de bacterie. Dit zet de bacterie aan tot het produceren van veel nieuwe fagen. Dan breekt de celwand open en komen de fagen vrij. Deze infecteren direct weer nieuwe bacteri\u00ebn. Maar dus alleen bacteri\u00ebn waartegen d\u00e9ze faag werkzaam is.<\/p>\n

Fagen herkennen een receptor op de bacterie. Receptoren zijn zeer specifiek en zelfs niet hetzelfde voor alle verder gelijke bacteri\u00ebn. Daarom moeten we bij bestrijding van een bacteri\u00eble infectie precies de faag vinden die de receptor van de bacterie herkent. In tegenstelling tot een antibioticakuur is een fagenkuur daardoor heel doelgericht en individueel. Bovendien kan het binnendringen van bacteriofagen mutaties veroorzaken in de bacterie, waardoor resistentie tegen deze specifieke faag ontstaat. Een mechanisme dat bij faagbehandelingen geregeld wordt geconstateerd.<\/p>\n

Resistentie tegen bacteriofagen
\n<\/strong><\/h2>\n

Soms worden bacteri\u00ebn al binnen een paar uur resistent tegen een bepaalde faag. Maar we hebben \u00e9\u00e9n geluk: ook de fagen passen zich razendsnel aan. Kortom, fagen en bacteri\u00ebn zijn al zo lang ze bestaan, betrokken bij een evolutionair proces dat wij niet kunnen vermijden. Het proces van aanvallen van de betreffende bacterie, het ontwikkelen van resistentie, en aanpassing van de faag aan de nieuwe situatie, leidt ertoe dat bacteri\u00ebn vaak worden bestreden met faagcocktails. Hetzij cocktails met verschillende fagen die werken tegen dezelfde bacterie, hetzij cocktails die werken tegen verschillende bacteri\u00ebn. Maar dit betekent wel dat wij onze bestrijding van bacteri\u00ebn voortdurend moeten aanpassen \u2013 net zoals de fagen zich aanpassen aan onze bestrijdingsmiddelen. De steen der wijzen in dit proces zou de ontdekking van een mechanisme zijn waarmee bacteri\u00ebn resistentie ontwikkelen \u2013 maar voorlopig zijn we daar nog ver van verwijderd.<\/p>\n

E\u00e9n manier om de ontwikkeling van resistentie bij bacteri\u00ebn te omzeilen is het gelijktijdig toedienen van antibiotica en fagen. Of het geven van een bredere activiteit aan fagen, waardoor zij het verdedigingsmechanisme van de bacterie kunnen omzeilen. Een andere techniek bestaat uit het toedienen van fagen \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n. Stel dat de fagen nog 1% van de bacteri\u00ebn in leven laten, dan kan het achtereenvolgens toedienen van fagen al een groot verschil maken. Maar ook hier geldt: uiteindelijk zal de strijd tussen bacterie en bacteriofaag niet worden beslist \u2013 de natuur vindt steeds weer een weg achter de faag om. Al kan de bacterie wel verzwakt uit deze strijd komen, wat weer ruimte geeft aan antibiotica om de strijd te beslechten.<\/p>\n

\"T<\/a>
T Bacteriofagen actief tegen E.Coli.<\/figcaption><\/figure>\n

Specifieke behandelingen<\/strong><\/h2>\n

De studie van bacteriofagen was lang een activiteit van achter het \u2018ijzeren gordijn\u2019, de scheidsmuur die in Europa was opgetrokken tussen de landen van de NAVO en het Warschaupact. In de Westerse wereld waren fagen vrijwel onbekend geworden. De kennis ervan was terecht gekomen in Georgi\u00eb, een uithoek van de Sovjet-Unie; terwijl in het Westen de kennis van antibiotica bloeide.<\/p>\n

Maar zoals gezegd, antibiotica bleken geen universele wondermiddelen. Er ontstond steeds meer resistentie tegen, soms al snel na hun introductie. Uiteindelijk leidde dit tot hernieuwde belangstelling voor fagen. Al komen deze met hun eigen problemen. Want in tegenstelling tot antibiotica zijn fagen zeer specifiek. Er zijn geen \u2018breedspectrum\u2019 fagen. Bij elke besmetting moet een specifieke faag worden gezocht. Dus hoewel Van den Brink een heel hoofdstuk wijdt aan \u2018spectaculaire voorbeelden van geslaagde behandelingen met bacteriofagen\u2019, is het elke keer weer spannend of de juiste faag wordt gevonden die tegen d\u00e9ze besmetting actief is.<\/p>\n

Overal, maar specifiek<\/strong><\/h2>\n

Overal waar bacteri\u00ebn zijn, zijn ook fagen. Aan het eind van de negentiende eeuw ontdekten onderzoekers dat bacteri\u00ebn gedood konden worden \u2013 door iets dat op dat moment onbekend was. Twintig jaar later ontdekte D\u2019H\u00e9relle dat \u2018bacteriofagen\u2019 de bacteri\u00ebn opruimden. En daarna duurde het nog twintig jaar voordat men de fagen ook echt kon zien, met een elektronenmicroscoop.<\/p>\n

Bacteriofagen zijn heel specifiek en daardoor moeilijk te gebruiken. Ze moeten eerst worden ontdekt. Maar juist dat specifieke karakter maakt ook dat ze heel effectief zijn. Een door een faag ge\u00efnfecteerde bacterie spat na zo\u2019n twintig minuten uit elkaar, waarbij er tientallen tot honderden nieuwe fagen vrijkomen. Binnen een paar uur ontstaat zo een enorme hoeveelheid fagen, waartegen de bacterie het loodje legt. Het is gunstig dat antibioticaresistentie los staat van resistentie tegen fagen. Daardoor kunnen ook \u2018moeilijke\u2019 infecties altijd nog met fagen worden bestreden \u2013 als men de juiste faag weet te vinden.<\/p>\n

Behoefte aan een flexibele richtlijn<\/strong><\/h2>\n

Maar er is een probleem. Noch antibiotica, noch fagen doden alle ziekteverwekkende bacteri\u00ebn. Misschien doen ze dat in combinatie wel. Maar we hebben voor lang niet alle ziekten de juiste faag bij de hand. We weten bovendien niet hoe lang fagen hun activiteit behouden. We weten niet eens hoe bacteriofagen het beste kunnen worden toegediend aan een pati\u00ebnt.<\/p>\n

Bovendien zijn de bestaande richtlijnen voor toelating van faagproducten niet toegesneden op fagen. Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA heeft een richtlijn vastgesteld waaraan bacteriofagen moeten voldoen om toegelaten te worden. Maar er is nog geen product dat daaraan voldoet. Bovendien veranderen bacteri\u00ebn vaak onder invloed van een faag, waardoor ze resistent worden. De faag moet daarop zelf ook veranderen. Dat doet deze vrij snel \u2013 maar aanpassing van de richtlijn met dezelfde snelheid is niet goed mogelijk. Er is dus volgens onderzoekers een flexibele oplossing nodig die snel kan worden aangepast; maar deze bureaucratische puzzel is tot nu toe niet opgelost. Misschien zal toenemende antibioticaresistentie een prikkel gaan vormen om een oplossing voor dit vraagstuk te vinden.<\/p>\n

Gereedschapskist van artsen<\/strong><\/h2>\n

De laatste jaren zijn gelukkig publicaties verschenen met succesvolle faagtherapie\u00ebn. Daardoor komen deze uit de hoek van specialistische behandelingen. Financiering kan nog wel een probleem vormen \u2013 elke Europese staat heeft daarvoor weer andere oplossingen. En toch bestaat op dit gebied een grote behoefte. Resistentie tegen antibiotica neemt veel sneller toe dan de ontwikkeling van nieuwe therapie\u00ebn. Het ziet er daarom naar uit dat bacteriofagen een plaats zullen krijgen in de gereedschapskist van artsen. Ze werken bijvoorbeeld heel goed tegen infecties van kunstmaterialen als kunstheupen. Daarop vormen zich vaak biofilms, die na een tijdje niet meer met antibiotica bestreden kunnen worden. Fagen kunnen hierbij de antibiotica ondersteunen, door de biofilm af te breken.<\/p>\n

Hoewel faagbehandelingen vaak succesvol zijn, komt het ook geregeld voor dat zo\u2019n behandeling niet aanslaat. Vaak is het onvoorspelbaar bij wie zo\u2019n therapie wel of niet aanslaat. Daarom zetten sommige onderzoekers zich in voor een internationale databank waarin alle ervaringen met fagen worden opgenomen.<\/p>\n

Lysines<\/strong><\/h2>\n

Lysines zijn \u2018een verbeterde versie van de enzymen die bacteriofagen produceren om bacteri\u00ebn open te breken en te doden. Dankzij hun specifieke heel gerichte werking doden de lysines alleen de bacterie waartegen ze gericht zijn, en laten de rest van de flora ongemoeid.\u2019 Er zijn ook synthetische lysines, potentieel ideale antibacteri\u00eble precisiemiddelen, te maken tegen \u2018in principe tegen vrijwel alle bacteri\u00ebn\u2019 (p.237).<\/p>\n

Lysines kunnen het gebruik verminderen van breedspectrumantibiotica; middelen waarvan de nadelen steeds meer duidelijk worden. Ze verstoren de balans in onze darmen en worden in verband gebracht met ziekten als parkinson, alzheimer en multiple sclerose. Lysines zijn vriendelijker voor het microbioom. Lysines en bacteriofagen zijn \u2018in zekere zin complementair aan elkaar. Lysines zijn eerder geschikt om acute infecties te behandelen, fagen juist voor chronische infecties. Lysines vormen daardoor een fraai complement op fagen. Al zullen ook lysines nog goedgekeurd moeten worden als geneesmiddel.<\/p>\n

Naar precisiegeneeskunde<\/strong><\/h2>\n

Behandeling van bacteri\u00eble infecties zal steeds meer een zaak worden van precies ingrijpen. Middelen zullen heel specifiek gericht worden op die \u00e9ne bacterie. Precisie-antibiotica als lysines zullen behandelingen sterk veranderen. Met aangepaste lysines zullen wij in de toekomst misschien heel precies ook \u2018moeilijke\u2019 bacteri\u00ebn kunnen aanpakken. Ook faagtherapie, nu nog niet helemaal volwassen, kan gaan zorgen voor revolutionaire veranderingen.<\/p>\n

Bacteriofagen, zo besluit Van den Brink zijn boek, gaan \u2018zeer waarschijnlijk de komende tijd een steeds belangrijker rol spelen\u2019 (p.256). Maar hij komt wel direct met een waarschuwing. Regelgeving loopt nog achter bij de ontdekkingen rond fagen. Daar wordt aan gewerkt. Internationaal is er steeds meer belangstelling voor fagen op congressen. Ook de WHO heeft zich op het onderwerp gestort. \u2018Het heeft er alle schijn van dat bacteriofagen aan een opmars begonnen zijn die deze keer onomkeerbaar lijkt.\u2019<\/p>\n

Interessant? Lees dan ook:
\n<\/em>Bacteriofagen, hulp in nood<\/a>
\nChemie versus bacterie. Bacteriofagen: bijna vergeten, maar\u2026.<\/a>
\nChemie versus bacterie. Faagtherapie, een veelbelovend alternatief voor antibiotica?<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Virussen als medicijn staan pas sinds kort in de belangstelling. Het gaat in het bijzonder om bacteriofagen (kortweg: fagen), virussen die bacteri\u00ebn eten. Dat er zulke fagen bestaan is nog … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":27606,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[258],"tags":[271,131],"class_list":["post-27612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-commentaar","tag-medicijnen","tag-onderzoek"],"yoast_head":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bio Based Press\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/pages\/Biobased-Society\/158982974234328\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-11-13T10:27:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-13T11:42:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"320\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"157\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Diederik van der Hoeven\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@biobasedpress\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@biobasedpress\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Diederik van der Hoeven\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Diederik van der Hoeven\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebeae8a117b6bc5cecc948fa80308516\"},\"headline\":\"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie\",\"datePublished\":\"2024-11-13T10:27:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-13T11:42:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/\"},\"wordCount\":1560,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/11\\\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg\",\"keywords\":[\"Medicijnen\",\"Onderzoek\"],\"articleSection\":[\"Commentaar\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/\",\"name\":\"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/11\\\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg\",\"datePublished\":\"2024-11-13T10:27:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-13T11:42:22+00:00\",\"description\":\"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/2024\\\/11\\\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/11\\\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/11\\\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg\",\"width\":320,\"height\":157,\"caption\":\"Bacteriofagen aan het werk. Foto: Emily Brown, Wikimedia Commons\"},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/\",\"name\":\"Bio Based Press\",\"description\":\"Discovering another society through sustainability and innovation\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"Bio Based Press\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/03\\\/BBP_logo_klein.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/03\\\/BBP_logo_klein.png\",\"width\":287,\"height\":287,\"caption\":\"Bio Based Press\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/pages\\\/Biobased-Society\\\/158982974234328\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/biobasedpress\",\"http:\\\/\\\/nl.linkedin.com\\\/groups\\\/Biobased-Society-4543631\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebeae8a117b6bc5cecc948fa80308516\",\"name\":\"Diederik van der Hoeven\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.diederikvanderhoeven.nl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.biobasedpress.eu\\\/nl\\\/author\\\/diederikvdh\\\/\"}]}<\/script>","yoast_head_json":{"title":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press","description":"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press","og_description":"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.","og_url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/","og_site_name":"Bio Based Press","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/pages\/Biobased-Society\/158982974234328","article_published_time":"2024-11-13T10:27:47+00:00","article_modified_time":"2024-11-13T11:42:22+00:00","og_image":[{"width":320,"height":157,"url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Diederik van der Hoeven","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@biobasedpress","twitter_site":"@biobasedpress","twitter_misc":{"Geschreven door":"Diederik van der Hoeven","Geschatte leestijd":"8 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/"},"author":{"name":"Diederik van der Hoeven","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#\/schema\/person\/ebeae8a117b6bc5cecc948fa80308516"},"headline":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie","datePublished":"2024-11-13T10:27:47+00:00","dateModified":"2024-11-13T11:42:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/"},"wordCount":1560,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg","keywords":["Medicijnen","Onderzoek"],"articleSection":["Commentaar"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/","url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/","name":"Recensie: Rinke van den Brink, Virussen als medicijn, bacteriofagen als wapen tegen infecties en antibioticaresistentie - Bio Based Press","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg","datePublished":"2024-11-13T10:27:47+00:00","dateModified":"2024-11-13T11:42:22+00:00","description":"Bacteriofagen zijn microscopische bestrijders van bacteri\u00ebn. Ze zijn onmisbaar als aanvulling op antibiotica.","inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/2024\/11\/recensie-rinke-van-den-brink-virussen-als-medicijn-bacteriofagen-als-wapen-tegen-infecties-en-antibioticaresistentie\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Bacteriophages-at-work-photo-Emily-Brown-Wikimedia-Commons.jpg","width":320,"height":157,"caption":"Bacteriofagen aan het werk. Foto: Emily Brown, Wikimedia Commons"},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/","name":"Bio Based Press","description":"Discovering another society through sustainability and innovation","publisher":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#organization","name":"Bio Based Press","url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/BBP_logo_klein.png","contentUrl":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/BBP_logo_klein.png","width":287,"height":287,"caption":"Bio Based Press"},"image":{"@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/pages\/Biobased-Society\/158982974234328","https:\/\/x.com\/biobasedpress","http:\/\/nl.linkedin.com\/groups\/Biobased-Society-4543631"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/#\/schema\/person\/ebeae8a117b6bc5cecc948fa80308516","name":"Diederik van der Hoeven","sameAs":["http:\/\/www.diederikvanderhoeven.nl"],"url":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/author\/diederikvdh\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27612"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27628,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27612\/revisions\/27628"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.biobasedpress.eu\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}